Hoe mogen onze ouders sterven?

Het is verbijsterend. Ik krijg via mijn website en als panellid van het avro-programma ‘Missers’ volstrekt tegengestelde klachten over artsen rond het sterfbed. Soms het verwijt van een volwassen kind dat artsen hun vader of moeder niet verder willen behandelen in een medisch uitzichtloze situatie. Het andere uiterste is groot verdriet omdat artsen niet willen stoppen met behandelen, terwijl vader of moeder duidelijk te kennen geeft dood te willen na een lang mooi leven, maar ongewenst zwaar lijdend met kunstgrepen in leven wordt gehouden.

Vanwaar deze verschillen in ervaringen met artsen rond het sterfbed?

Dit heeft weinig te maken met de medische situatie. Waarmee dan wel?

In ieder geval zal de kwaliteit van de communicatie door de arts en de mate van oprechte betrokkenheid een grote rol spelen bij de verwerking van het onvermijdelijke door kinderen. Een arts die de dood alleen maar als nederlaag kan zien, zal meer geneigd zijn om tot in het extreme door te gaan met levenverlengende acties.

Maar zeker ook van groot belang is de rol van de achterblijvende kinderen. Wat is hun visie op de dood? Kunnen ze spreken over de dood? Wat is de aard van hun relatie met de stervende ouder?

Als de ouder het kind nooit echt heeft kunnen loslaten, zal het voor het kind, ook al is het 50 jaar oud, moeilijk zijn de ouder zonder schuldgedachtes los te laten en zijn of haar dood te accepteren. Als de naderende dood dan ook nog niet ter sprake mag komen, ligt het voor de hand dat de familie tot het bittere einde om levensverlengende medische handelingen vraagt. Artsen moeten dan ware psychologen zijn om hiermee om te gaan. Als ze dat niet kunnen moeten ze zorgen dat er een ander is die met respect en geduld het gesprek over doodgaan kan voeren met de familie.

Als ouder en kind(eren) elkaar wel kunnen loslaten, maar de artsen willen blijven doorbehandelen, wat dan? Volgens de WGBO (wet op de geneeskundige behandelovereenkomst) mag de patiënt ten allen tijde iedere medische behandeling weigeren. Als de patiënt daartoe niet in staat is en er is door hem/haar geen vertegenwoordiger aangewezen, dan zijn de kinderen gerechtigd om hun ouder te vertegenwoordigen en behandeling te weigeren. Recht op leven en recht op sterven.